Trồng cao su bằng cây giống tum bầu 5 tầng lá cho kết quả sinh trưởng tích cực

Trong sản xuất cao su, việc rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản có ý nghĩa quan trọng bởi có thể giúp vườn cây sớm bước vào giai đoạn khai thác. Bên cạnh thâm canh, nâng cao năng suất và đa dạng hóa sản phẩm, lựa chọn phương pháp cây giống phù hợp cũng là một yếu tố được các đơn vị sản xuất quan tâm.

Từ năm 2008, Công ty Cao su Lộc Ninh đã tiến hành khảo nghiệm phương pháp trồng mới bằng cây giống tum bầu 5 tầng lá với mục tiêu rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản từ khoảng 6–7 năm xuống còn khoảng 5 năm theo điều kiện được nghiên cứu tại thời điểm đó.

Vì sao lựa chọn tum bầu 5 tầng lá?

Cây giống tum bầu 5 tầng lá được phát triển từ tum trần được đưa vào bầu và chăm sóc đến khi đạt số tầng lá ổn định trước khi đưa ra trồng ngoài lô.

So với cây giống bầu 1 tầng lá, cây đã có hệ thống lá phát triển hơn khi xuống giống. Điều này được kỳ vọng giúp cây nhanh chóng thích nghi với điều kiện ngoài đồng ruộng và tiếp tục sinh trưởng trong giai đoạn đầu.

Theo kết quả khảo nghiệm của Công ty Cao su Lộc Ninh, phương pháp này còn tạo thuận lợi cho việc chủ động sản xuất cây giống trong mùa khô, sau đó sử dụng cho trồng mới hoặc tái canh vào thời vụ thích hợp.

Một lợi ích khác được doanh nghiệp quan tâm là giảm áp lực vận chuyển cây giống ở những khu vực phát triển cao su xa trung tâm, trong đó có các vùng tại Campuchia.

Quy mô khảo nghiệm được mở rộng qua nhiều năm

Công ty Cao su Lộc Ninh bắt đầu thử nghiệm phương pháp tum bầu 5 tầng lá từ năm 2008. Sau những kết quả ban đầu, diện tích áp dụng phương pháp này được mở rộng dần.

Trong giai đoạn 2008–2011, tổng diện tích vườn cây được trồng bằng bầu 5 tầng lá tại Công ty đạt 644,45 ha. Riêng năm 2010, diện tích áp dụng phương pháp này đạt 397,84 ha, chiếm hơn một nửa diện tích tái canh và trồng mới của Công ty trong năm.

Đến năm 2011, diện tích trồng bằng bầu 5 tầng lá tiếp tục đạt 150,63 ha.

Việc mở rộng diện tích sau giai đoạn thử nghiệm cho thấy phương pháp này được đánh giá có tiềm năng trong điều kiện sản xuất thực tế tại thời điểm khảo nghiệm.

Cây giống cần được chuẩn bị kỹ trước khi trồng

Kết quả thực tế cho thấy chất lượng cây giống là yếu tố quan trọng đối với hiệu quả của phương pháp tum bầu 5 tầng lá.

Theo kinh nghiệm được ghi nhận tại Công ty, cây giống cần được chuẩn bị trước thời vụ trồng đủ lâu để đạt số tầng lá ổn định. Vườn ươm cũng nên được bố trí gần khu vực trồng mới nhằm thuận tiện cho việc chăm sóc và vận chuyển cây ra lô.

Cây xuất vườn trong khảo nghiệm được lựa chọn khi đạt 4–5 tầng lá ổn định, cùng với các yêu cầu về đường kính và chất lượng mắt ghép.

Việc phân loại cây theo tầng lá trước khi đưa ra trồng cũng giúp quá trình chăm sóc đồng đều hơn.

Chăm sóc cây giống trước khi xuống lô

Trong giai đoạn cây còn ở bầu, việc tưới nước, làm cỏ, tỉa chồi dại và phòng trừ bệnh cần được thực hiện thường xuyên.

Cây cũng được theo dõi qua từng giai đoạn phát triển của tầng lá. Khi cây đạt số tầng lá nhất định, bầu được đảo nhằm hạn chế rễ ăn sâu xuống đất và tạo điều kiện thuận lợi cho hệ rễ phát triển trong bầu.

Trước thời điểm đưa cây ra trồng, việc điều chỉnh chế độ chăm sóc giúp cây ổn định tầng lá và thích nghi tốt hơn với điều kiện ngoài đồng ruộng.

Đây là những công đoạn có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cây giống khi xuất vườn.

Kết quả sinh trưởng vượt cây bầu 1 tầng lá

Một trong những kết quả đáng chú ý nhất của khảo nghiệm là sự khác biệt về đường kính thân giữa vườn cây trồng bằng bầu 5 tầng lá và bầu 1 tầng lá.

Ở vườn trồng năm 2008, đường kính thân bình quân của cây bầu 5 tầng lá đạt:

Năm thứ 2: 17,61 cm.
Năm thứ 3: 27,65 cm.
Năm thứ 4: 41,53 cm.
Quý II năm thứ 5: 44,04 cm.

Trong khi đó, cây trồng bằng bầu 1 tầng lá lần lượt đạt 11,97 cm; 19,54 cm; 30 cm và 33,34 cm. Như vậy, chênh lệch giữa hai phương pháp dao động từ 5,64–11,53 cm trong các giai đoạn được theo dõi.

Kết quả này cho thấy vườn cây sử dụng tum bầu 5 tầng lá có tốc độ tăng trưởng thân tốt hơn trong khảo nghiệm.

Có khả năng rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản

Tại thời điểm tháng 6/2012, vườn cây trồng bằng bầu 5 tầng lá năm 2008 đạt đường kính thân bình quân 44,04 cm.

Theo đánh giá của Công ty tại thời điểm đó, vườn cây có khả năng đưa vào khai thác cuối năm 2012 hoặc đầu năm 2013, qua đó thời gian kiến thiết cơ bản có thể được rút ngắn xuống khoảng 5 năm.

Đây chính là mục tiêu quan trọng nhất của việc thử nghiệm.

Tuy nhiên, kết quả cũng chỉ ra rằng chất lượng cây giống ban đầu chưa thật sự đồng đều. Điều này cho thấy việc chuẩn bị giống và chăm sóc cây trong vườn ươm vẫn là những khâu cần được kiểm soát chặt chẽ.

Kết quả trên diện tích trồng mở rộng

Sau thử nghiệm năm 2008, Công ty tiếp tục mở rộng diện tích trồng bằng tum bầu 5 tầng lá trong các năm tiếp theo.

Các vườn trồng trong giai đoạn 2008–2011 với nhiều giống khác nhau như PB 260, RRIV 114, RRIV 124, RRIV 117, RRIV 112, PB 255 và LH 88/72 đều được theo dõi về khả năng sinh trưởng.

Theo số liệu khảo nghiệm đến tháng 6/2012, đường kính thân của các vườn trồng bằng bầu 5 tầng lá đều cao hơn so với mức đối chứng được ghi nhận trong tài liệu.

Điều này củng cố thêm nhận định ban đầu về khả năng sinh trưởng nhanh của phương pháp.

Ưu điểm được ghi nhận từ phương pháp tum bầu

Từ nhiều năm triển khai, Công ty Cao su Lộc Ninh ghi nhận một số ưu điểm của cây giống tum bầu 4–5 tầng lá.

Thứ nhất, cây giống có thể được chuẩn bị từ tum trần trong mùa khô, giúp chủ động nguồn cây cho kế hoạch trồng mới và tái canh.

Thứ hai, cây có thể được vận chuyển đến những vùng trồng xa, nơi điều kiện vận chuyển cây giống gặp nhiều khó khăn.

Thứ ba, phương pháp này có thể tạo thêm sự linh hoạt về thời vụ trồng trong trường hợp việc thanh lý vườn cây hoặc chuẩn bị đất bị chậm.

Ngoài ra, cây phát triển sớm cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động chăm sóc, bón phân và quản lý vườn trong thời kỳ đầu.

Cần lưu ý điều kiện thực tế khi áp dụng

Mặc dù kết quả khảo nghiệm cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, hiệu quả của cây giống tum bầu 5 tầng lá không nên được hiểu là giống hoặc phương pháp có thể áp dụng giống nhau cho mọi vùng trồng.

Sinh trưởng của cây cao su còn phụ thuộc vào giống, đất đai, khí hậu, thời vụ, chất lượng cây giống, kỹ thuật chăm sóc và điều kiện vườn cây.

Đặc biệt, số liệu trong bài được ghi nhận chủ yếu trong giai đoạn 2008–2012 tại Công ty Cao su Lộc Ninh. Vì vậy, đây nên được xem là kết quả khảo nghiệm có giá trị tham khảo về lịch sử kỹ thuật, không thay thế các quy trình và khuyến cáo kỹ thuật hiện hành.

Khi triển khai trồng mới hoặc tái canh, người trồng cần tham khảo hướng dẫn mới nhất từ cơ quan chuyên môn và đơn vị nghiên cứu phù hợp.

Ý nghĩa đối với phát triển ngành cao su

Việc rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản có thể mang lại ý nghĩa kinh tế đáng kể đối với các doanh nghiệp cao su.

Nếu cây đạt tiêu chuẩn khai thác sớm, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian chờ đợi trước khi tạo ra dòng doanh thu từ vườn cây.

Bên cạnh đó, việc chủ động cây giống tại các vùng trồng xa cũng góp phần giảm chi phí logistics và hạn chế những rủi ro trong quá trình vận chuyển.

Đây là lý do việc nghiên cứu các phương pháp cây giống mới luôn có vai trò trong quá trình nâng cao hiệu quả sản xuất cao su.

Từ cây cao su đến giá trị gỗ cao su

Cây cao su không chỉ tạo giá trị trong giai đoạn khai thác mủ. Sau khi hoàn thành chu kỳ khai thác, thân cây còn có thể được tận dụng làm nguyên liệu cho ngành chế biến gỗ.

Gỗ cao su sau khi khai thác có thể được xẻ, xử lý, sấy và gia công thành nhiều sản phẩm nội thất.

Đây là một chuỗi giá trị quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng cây cao su, từ sản phẩm mủ đến nguyên liệu gỗ và các sản phẩm nội thất hoàn chỉnh.

Kết luận

Kết quả khảo nghiệm trồng mới bằng cây giống tum bầu 5 tầng lá tại Công ty Cao su Lộc Ninh cho thấy phương pháp này từng mang lại tốc độ sinh trưởng tích cực so với cây bầu 1 tầng lá trong điều kiện khảo nghiệm.

Ở vườn trồng năm 2008, cây bầu 5 tầng lá đạt đường kính thân bình quân 44,04 cm vào tháng 6/2012, cao hơn 10,70 cm so với cây bầu 1 tầng lá. Từ kết quả này, Công ty đánh giá phương pháp có khả năng giúp rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản xuống khoảng 5 năm.

Kết quả khảo nghiệm cũng cho thấy chất lượng cây giống, công tác chăm sóc và điều kiện thực tế của từng vùng trồng là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả.

Dù các số liệu thuộc giai đoạn 2008–2012, nghiên cứu này vẫn cho thấy vai trò của việc cải tiến kỹ thuật cây giống trong mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất cao su. Khi kết hợp với việc tận dụng thân cây sau chu kỳ khai thác để sản xuất gỗ cao su, giá trị kinh tế của cây có thể được mở rộng từ mủ cao su sang ngành chế biến gỗ và nội thất.